Dermatoskopia we Wrocławiu: badanie znamion u dermatologa
Dermatoskop to lupa z polaryzowanym światłem, która powiększa znamię dziesięciokrotnie i pokazuje układ barwnika i naczyń pod powierzchnią skóry. Dzięki niemu odróżniamy zwykłego pieprzyka od zmiany, którą trzeba wyciąć i wysłać do histopatologa. Badanie wykonują dermatolodzy: dr n. med. Małgorzata Micał-Strąk i lek. Ireneusz Pijanowski. Ocena dermatoskopowa 50–200 zł w ramach wizyty (280–350 zł), bez skierowania, także dla dzieci i w ciąży.
Kiedy umówić dermatoskopię
Najważniejszy powód to zmiana: nowe znamię po trzydziestce, stare, które urosło albo pociemniało, plamka „inna niż wszystkie”. Reguła ABCDE pomaga uporządkować obserwację, ale nie służy do samodzielnego wykluczania czerniaka: część czerniaków jest mała, jednolita i okrągła, a wiele łagodnych znamion wygląda dziwnie.
A, B, C: asymetria, brzegi, kolor
Jedna połowa nie przypomina drugiej, brzeg jest postrzępiony albo „rozlewa się” w jedną stronę, w jednej zmianie są dwa, trzy odcienie brązu, czerń, szarość lub niebieskawy nalot.
D, E: średnica, ewolucja
Powyżej 6 mm zwiększa czujność, ale to ewolucja jest najważniejsza: zmiana wielkości, kształtu, koloru, uniesienie się ponad skórę, swędzenie, krwawienie bez urazu. Data zauważenia i stare zdjęcie bez filtra bardzo pomagają.
Brzydkie kaczątko
Znamię, które nie pasuje do pozostałych u tej samej osoby: ciemniejsze, większe, o innej budowie. Dlatego oglądamy całą skórę, a nie tylko miejsce, które pokazuje pacjent.
Osobna sprawa to kontrola profilaktyczna. Ma sens raz w roku u osób z licznymi znamionami (powyżej 50), ze znamionami atypowymi, z jasną karnacją i oparzeniami słonecznymi w dzieciństwie, po przeszczepie lub na lekach obniżających odporność, z czerniakiem w rodzinie albo we własnej historii. Częstotliwość ustalamy po pierwszym badaniu, nie z automatu.
Jak wygląda badanie dermatoskopowe
Dermatoskop nie stawia rozpoznania sam. Pokazuje wzory, które lekarz musi umieć czytać: siatkę barwnikową, kropki i globule, smugi na obwodzie, biało-niebieską zasłonę, nietypowe naczynia. Znaczenie tych wzorów zależy od miejsca na ciele, wieku pacjenta i tego, jak wyglądają pozostałe znamiona.
1. Wywiad
Od kiedy jest zmiana, co się w niej zmieniło, czy swędzi lub krwawi, ile było oparzeń słonecznych, czy ktoś w rodzinie chorował na czerniaka, jakie leki przyjmuje Pacjent.
2. Oglądanie gołym okiem
Najpierw zmiana wskazana przez Pacjenta, potem, jeśli tak ustalimy, cała skóra: plecy, skóra głowy, stopy, przestrzenie między palcami. Tam pacjenci nie zaglądają, a czerniak się zdarza.
3. Dermatoskopia
Przykładamy dermatoskop do skóry (czasem przez żel) albo oglądamy bezkontaktowo. Kilkanaście sekund na znamię. Niepokojące fotografujemy przez dermatoskop, żeby mieć punkt odniesienia.
4. Decyzja na piśmie
Pacjent otrzymuje jedną z czterech decyzji: obserwacja, kontrola z dokumentacją za 3 miesiące, wycięcie z histopatologią albo pilne skierowanie. Samo „proszę obserwować” bez terminu i bez powodu nie jest u nas wynikiem badania.
Jak przygotować się do dermatoskopii
Przed wizytą
- informacja, które znamię i od kiedy budzi niepokój oraz co się w nim zmieniło,
- wcześniejsze wyniki histopatologii, karty kontroli, stare zdjęcia bez filtrów,
- lista leków i informacja o nowotworach skóry u Pacjenta i w rodzinie,
- w dniu badania nie należy maskować zmian podkładem ani samoopalaczem.
Jeśli oglądamy całą skórę
- ubranie, które łatwo zdjąć; badanie odbywa się w bieliźnie,
- zmyty lakier z paznokci, jeśli niepokój dotyczy paznokcia,
- informacja o zmianach na głowie, podeszwach i w miejscach intymnych; ustalimy zakres badania,
- możliwość obecności osoby towarzyszącej.
Jakie zmiany oceniamy dermatoskopem
Znamiona barwnikowe
Zwykłe znamiona, znamiona atypowe, plamy soczewicowate, znamiona błękitne. Gołym okiem podobne, w dermatoskopie zupełnie różne. To najczęstszy powód badania.
Zmiany różowe i bezbarwnikowe
Rosnący różowy guzek, perłowa grudka z naczyniami, szorstka plamka na czole. Rak podstawnokomórkowy i czerniak bezbarwnikowy nie są brązowe, a dermatoskop pokazuje charakterystyczne naczynia.
Dłonie, stopy, paznokcie
Ciemne pasmo na paznokciu, plama na podeszwie. Tu wzory są inne niż na tułowiu, a założenie „to na pewno krwiak po uderzeniu” wymaga potwierdzenia.
Brodawki łojotokowe i inne „przyklejone”
Częste po 40. roku życia, nieszkodliwe, ale bywają mylone ze znamionami i czerniakiem. Po potwierdzeniu w dermatoskopie można je usunąć, na przykład krioterapią.
Co się dzieje po badaniu
Obraz łagodny
Zwykła samoobserwacja i filtr. Mówimy, jakie zmiany wyglądu są powodem, żeby wrócić, i kiedy przyjść na rutynową kontrolę, jeśli w ogóle.
Kontrola za 3 miesiące
Zmiana niejednoznaczna, ale bez cech wymagających wycięcia: fotografujemy w dermatoskopie i porównujemy tę samą zmianę po 3 miesiącach. Jeśli cokolwiek się zmieniło, kierujemy do wycięcia.
Wycięcie z histopatologią
Zmiana podejrzana albo taka, której nie da się bezpiecznie obserwować. Kierujemy na wycięcie chirurgiczne w całości, z marginesem, i ocenę pod mikroskopem, i mówimy, gdzie i jak pilnie je wykonać. To jedyna metoda, która daje rozpoznanie.
Pilna diagnostyka
Gdy obraz sugeruje czerniaka lub inny nowotwór, najważniejsze jest tempo: pilne skierowanie na wycięcie i histopatologię, a w razie potwierdzenia do ośrodka onkologicznego.
Wynik zapisujemy: lokalizacja, opis, zdjęcie, decyzja, termin. Przy zmianie lekarza należy zabrać tę dokumentację. Przy licznych znamionach i po wcześniejszych wycięciach to jedyny sposób, aby inny lekarz mógł rzetelnie porównać, co się zmieniło.
Fotodokumentacja i kontrola w czasie
U osób z wieloma znamionami czerniak najczęściej wygląda na początku jak kolejne nijakie znamię. Wychwytuje go nie wygląd, tylko zmiana w czasie. Dlatego u pacjentów z grupy ryzyka fotografujemy znamiona przez dermatoskop i porównujemy je na kolejnych wizytach, zamiast polegać na pamięci.
Krótka kontrola: 3 miesiące
Dla pojedynczej zmiany atypowej bez wskazań do natychmiastowego wycięcia. Zgodnie z NICE: zdjęcie wyjściowe, porównanie tej samej zmiany, wycięcie przy jakiejkolwiek ewolucji.
Długa kontrola: 6–12 miesięcy
Dla osób z licznymi znamionami, znamionami atypowymi, po czerniaku lub z czerniakiem w rodzinie. Szukamy nowych zmian i tych, które się zmieniły w porównaniu do zdjęć.
Samokontrola w domu
Raz w miesiącu, w dobrym świetle, z lustrem albo z pomocą bliskiej osoby. Zdjęcie telefonem z linijką obok pomaga, ale nie zastępuje dermatoskopu.
Czego dermatoskopia nie może obiecać
Nie daje stu procent pewności
Dermatoskopia w rękach dermatologa wykrywa czerniaka lepiej niż samo oko, ale nadal istnieją czerniaki, które w dermatoskopie wyglądają niewinnie. Dlatego zmianę, która się zmienia, kierujemy do wycięcia nawet przy spokojnym obrazie.
Nie da się jej zrobić przez telefon
Zdjęcie znamienia wysłane online pomaga zdecydować, jak pilna jest wizyta, ale nie zastępuje badania: nie widać struktury, nie da się obejrzeć reszty skóry ani dotknąć zmiany. Przy podejrzeniu zapraszamy do gabinetu, nie wystawiamy „diagnozy ze zdjęcia”.
Lekarze i gabinet
Dermatoskopię w HappyDERM wykonują specjaliści dermatolodzy-wenerolodzy: dr n. med. Małgorzata Micał-Strąk i lek. Ireneusz Pijanowski, który specjalizację ukończył w Klinice Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologii w Łodzi. Gabinet: Wrocław, ul. Barlickiego 31/1u, drugi w Nysie przy ul. Mariackiej 10. Rejestracja 573 290 488 lub wroclaw@happyderm.pl. Przy zapisie prosimy podać, czy chodzi o jedno znamię, czy o przegląd całej skóry; od tego zależy długość wizyty. Pełny zakres konsultacji dermatologicznych: dermatolog Wrocław.
Dermatoskopia we Wrocławiu: o co pytają pacjenci
Czy dermatoskopia boli i ile trwa?
Nie boli, to przyłożenie lupy do skóry. Ocena jednego znamienia trwa kilka minut, przegląd całej skóry z dokumentacją 20–30 minut.
Czy potrzebne jest skierowanie?
Nie. Wizyty są prywatne. Ocena dermatoskopowa kosztuje 50–200 zł w zależności od liczby znamion, do tego wizyta lekarska 280–350 zł. Ceny w cenniku.
Czy lekarz obejrzy tylko wskazane znamię?
Jeśli tak ustalimy, tak. Zwykle jednak proponujemy obejrzenie całej skóry, ponieważ pacjent pokazuje to, co widzi, a czerniak często występuje na plecach i skórze głowy. Chęć przeglądu prosimy zgłosić przy zapisie.
Czy podejrzane znamię można usunąć laserem?
Nie. Laser i azot niszczą tkankę, a wtedy nikt nie sprawdzi, czym była. Zmianę podejrzaną wycina się chirurgicznie w całości i bada pod mikroskopem. Laserem usuwamy tylko to, co wcześniej rozpoznaliśmy jako łagodne.
Jak często kontrolować znamiona?
Bez czynników ryzyka: samoobserwacja i wizyta, gdy coś się zmieni. Z licznymi lub atypowymi znamionami, po oparzeniach słonecznych, z czerniakiem w rodzinie: raz w roku, czasem co 6 miesięcy. Ustalamy to po pierwszym badaniu.
Czy można zbadać dziecko albo kobietę w ciąży?
Tak, dermatoskopia to tylko światło i lupa. Znamiona u dzieci rosną razem z dzieckiem i to jest normalne; oceniamy, czy rosną proporcjonalnie. Dzieci umawiamy przez dermatologię dziecięcą.
Na czym opieramy te informacje
- NICE NG14, Melanoma: assessment and management, w tym zasada kontroli zmiany atypowej po 3 miesiącach.
- National Cancer Institute, Common Moles, Dysplastic Nevi, and Risk of Melanoma.
- NICE Quality Standard 130, dermoskopia jako standard oceny zmian barwnikowych.
Ceny pochodzą z cennika HappyDERM. Tekst nie zastępuje badania: o obserwacji, wycięciu i terminie kontroli decyduje lekarz po obejrzeniu skóry. Nową lub szybko zmieniającą się zmianę należy pokazać lekarzowi bez zwłoki.